Kış mevsimiyle birlikte birçok kişi, günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalması nedeniyle halsizlik, enerji kaybı ve keyif alamama gibi şikayetler yaşamaya başlar. Ancak uzmanlar, bu tür belirtilerin genellikle basit bir moral bozukluğu veya mevsimsel geçişin etkisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Kış depresyonu, sanılandan çok daha yaygın ve ciddi bir ruh sağlığı sorunu olabilir.
Kış Depresyonu Nedir?
Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, kış depresyonu hakkında yaptığı açıklamada, kış aylarında bazı bireylerde sabahları uyanmakta zorluk, sürekli uyku isteği, enerji kaybı ve hayattan keyif alamama gibi belirtilerin yaygınlaştığını belirtti. Bu belirtilerin, yalnızca hava koşullarına bağlı bir moral bozukluğu olmadığını söyleyen Dr. Gürok, "Kış depresyonu, nüfusun yaklaşık yüzde 5'ini etkilerken, daha hafif seyreden 'kış hüznü' adı verilen durum ise toplumun yüzde 10-20'lik kesiminde görülebilir" diye konuştu.
Kış depresyonunun, biyolojik ve psikolojik nedenlerden kaynaklandığını belirten uzman, güneş ışığının azalmasının serotonin seviyelerini düşürdüğünü ve melatonin üretimini artırdığını vurguladı. Bu değişiklikler, vücudun biyolojik saati olan sirkadiyen ritmi bozarak, ruh halini doğrudan etkileyebilir. Gün boyunca yorgunluk, aşırı uyuma hali ve motivasyon kaybı gibi sorunlar yaşanabilir.
D Vitamini Eksikliği ve Mevsimsel Depresyon Arasındaki İlişki
Dr. Gürok, D vitamini eksikliğinin mevsimsel depresyonla güçlü bir ilişkiye sahip olduğunu belirtti. Güneş ışığının azalması ve kalın giysiler nedeniyle kış aylarında D vitamini üretiminin düştüğünü ifade eden uzman, D vitamininin serotonin aktivitesini destekleyen önemli bir faktör olduğunu söyledi. D vitamini eksikliği, kış depresyonunun başlıca biyolojik nedenlerinden biri olabilir.
Mevsimsel Depresyon Belirtileri
Mevsimsel depresyonun belirtileri, sonbaharın sonlarından başlayıp kış aylarında şiddetlenebilir. Bu belirtiler, özellikle kış aylarında daha belirgin hale gelir ve genellikle ilkbaharla birlikte azalır. Dr. Gürok, mevsimsel depresyonun belirtilerini şöyle sıraladı:
-
Kalıcı mutsuzluk ve umutsuzluk hissi
-
Enerji kaybı ve halsizlik
-
Sabahları uyanmakta zorlanma
-
Aşırı uyuma isteği
-
Aşırı yeme ve kilo alma
-
İlgi kaybı, konsantrasyon güçlüğü
-
Sosyal geri çekilme, yalnızlaşma
-
Hareket ve konuşmada yavaşlama
Bu belirtiler 2 yıldan fazla süredir belirli dönemlerde tekrarlıyorsa, mevsimsel depresyon tanısı konulabilir. Uzmanlar, bu tür belirtileri ciddiye almanın ve doğru tedaviye başvurmanın önemini vurguluyor.
Tedavi Yöntemleri: Işık Terapisi ve D Vitamini Takviyesi
Mevsimsel depresyon tedavisinde, doğru tanı ve uygun tedaviyle oldukça başarılı sonuçlar elde edilebileceği belirtiliyor. Dr. Gürok, ışık terapisinin bu alanda "altın standart" olarak kabul edildiğini ifade etti. Bu tedavi yöntemi, özellikle sabah saatlerinde uygulanarak, birçok hastada birkaç hafta içinde belirgin iyileşmeler sağlıyor.
Bunun yanı sıra, bilişsel davranışçı terapi, antidepresan ilaç tedavisi ve D vitamini takviyesi de mevsimsel depresyon tedavisinde etkili olabiliyor. Dr. Gürok, güneş ışığından daha fazla faydalanmanın, dışarıda vakit geçirmenin, düzenli fiziksel aktivite yapmanın ve sağlıklı beslenmenin de tedavi sürecine katkı sağladığını belirtti.
Kış Aylarında Ruh Sağlığını Koruma İpuçları
-
Dışarıda vakit geçirin: Güneş ışığından daha fazla faydalanmak için gün içinde en az 30 dakika dışarıda vakit geçirmeye özen gösterin.
-
Düzenli egzersiz yapın: Fiziksel aktivite, ruh halinizi iyileştirebilir ve depresyon belirtilerini hafifletebilir.
-
Sağlıklı beslenin: Omega-3 yağ asitleri ve protein açısından zengin bir beslenme düzeni oluşturun. İşlenmiş karbonhidratlardan kaçının.
-
Uyku düzenine dikkat edin: Düzenli uyku saatlerini koruyun ve akşamları ekran kullanımını sınırlayın.
-
Sosyal ilişkileri sürdürün: Sosyal bağları güçlendirmek, iyileşme sürecini hızlandırabilir.
Ne Zaman Yardım Almalısınız?
Eğer belirtileriniz iki haftadan uzun sürüyorsa, günlük yaşamınızı ve işlevselliğinizi ciddi şekilde etkiliyorsa ya da kendinize zarar verme düşünceleri ortaya çıkıyorsa, bir psikiyatri hekimine başvurmanız gerektiği uyarısında bulunan Dr. Gürok, mevsimsel depresyonun ciddi ancak tedavi edilebilir bir ruh sağlığı sorunu olduğunu belirtti.